Hoe leer je je tiener sparen en mag al het zakgeld op? 4 geldlessen voor ouders

Geld is magisch als je klein bent. Die gouden muntstukken kopen je alles wat je wilt en een briefje van honderd euro lijkt iets ongelooflijk machtigs. De realiteit komt pas later: dan ontdek je dat geld sneller verdwijnt dan het binnenkomt en dat het broodnodig is. Dromen mag, maar het is tegelijk nooit te vroeg om een kind te leren geld realistisch te benaderen.

Kinderen groeien vandaag op in een wereld waarin leuke aankopen maar een paar klikken verwijderd zijn. Denk aan de populaire games Roblox of Fortnite: die bieden jonge spelers de mogelijkheid om virtuele items te kopen met een digitale munt. Een coole outfit kopen voor je avatar? Yes, please.

Op sociale media als TikTok krijgen kinderen frequent advertenties te zien of leiden video’s hen naar de ‘TikTok Shop’. Even geen geld? Dan kunnen minderjarigen online shoppen met ‘buy now, pay later’-apps als Klarna. Dat wil de regering spoedig verbieden, want een op de drie gebruikers die nadien een incassobureau op hun dak krijgen wegens schulden, is jonger dan 24.

Het loont vandaag dus om je kind de waarde van geld te leren in te schatten. Ook sparen, keuzes maken en aankopen plannen zijn belangrijke vaardigheden. “Omdat betalingen steeds vaker digitaal verlopen, is geld minder zichtbaar geworden. Daardoor kunnen kinderen de kost van een financiële beslissing soms minder goed inschatten.”, zegt Hans Populaire, expert Sparen bij Argenta. “Je maakt geld weer tastbaar door het kind bijvoorbeeld te betrekken bij dagelijkse aankopen of door het zelf zijn zakgeld te laten beheren.”

Concreet zijn er op elke leeftijd manieren om je kind financieel weerbaarder te maken voor de toekomst. Deze vier lessen vormen volgens Populaire een goede basis.

Je hoeft niet te wachten tot je kind naar de lagere school gaat om het over geld te laten nadenken. Een kleuter kan al begrijpen dat je niet alles kan kopen wat je leuk vindt.

Maak het concreet. Vraagt je kind om een verwennerij in de supermarkt? Leg dan eens uit dat je niet elke dag iets lekkers of leuks kan kopen of dat je een aankoop bewaart voor een bijzondere gelegenheid. Zo leert je kleuter het verschil tussen iets willen en iets nodig hebben.

Of droomt je kind van een speelgoedje? Spreek af om alle centjes die het krijgt voor verjaardagen, feestdagen of andere gelegenheden in een spaarpot te verzamelen en hang een tekening van het speelgoed naast de spaarpot. Zo is sparen geen abstract begrip meer, maar een manier om iets te bereiken.

Op de lagere school ga je een stap verder. Geef je kind op kamp of bij een uitje naar de bioscoop een budget voor een snack of souvenir. Zo leert het keuzes maken en ontdekt het dat geld echt op is eens je het uitgeeft.

Aan een tiener kan je meer verantwoordelijkheid geven. Denk aan een zicht- of spaarrekening of geef je tiener toegang tot een bankapp, waarin jij als ouder kan meekijken als je dat wenst. Dient een spaardoel zich aan, dan kan je tiener nu zelf het geld van zijn zicht- naar zijn spaarrekening overschrijven en zien hoe zijn saldo groeit. Ook als ouder kan je zo makkelijk zakgeld overschrijven of een centje voor een verjaardag storten.

Wil je kind meer financiële vrijheid? Leg dan uit dat een klein bedrag bijverdienen met bijvoorbeeld een studentenjob een mooie stap kan zijn naar financiële zelfstandigheid. Zo leert je kind niet alleen wat er komt kijken bij geld verdienen, maar leert het ook bewuste keuzes maken met wat het verdient.

Hoeveel zakgeld je geeft, is een persoonlijke keuze. Belangrijker is dat het geld geen stilzwijgend extraatje is en dat je over afspraken en keuzes praat met je kind.

Je kan bijvoorbeeld afspraken maken over hoe je kind het zakgeld besteedt. Mag het bedrag op of moet een deel naar de spaarpot? Welke uitgaven betaalt je kind nu zelf en welke blijven voor jou? Motiveer de afspraken ook, zoals: “Ik wil dat je een deel spaart, want dat pretparkbezoek dat je wilt, moet van je zakgeld komen.”

Daarnaast is het belangrijk dat je je kind fouten laat maken. Doet je tiener een miskoop? Oordeel niet meteen, maar bespreek samen wat de aankoop betekent voor het budget en welke keuzes daardoor misschien uitgesteld moeten worden. Je kind voelt zo de gevolgen van financiële beslissingen en leert vooruit te plannen. 

Het is goed om je kind stelselmatig meer vrijheid te geven om zelfstandig met geld te leren omgaan, maar tegelijk wil je het ook bewust maken van mogelijke valkuilen. Al het zakgeld aan snoep besteden? Dan blijft er geen geld over voor andere aankopen of om te sparen voor iets groters. Ook online zijn aankopen snel gebeurd: met een paar klikken raakt het winkelmandje al snel gevuld, waardoor de eindafrekening soms duurder uitvalt dan verwacht.

Als ouder behoud je met een bankapp een overzicht. Duidelijke afspraken maken blijft natuurlijk belangrijk, maar in de app kan je samen met je kind opvolgen welke inkomsten en uitgaven er zijn. Als ouder kan je ook de instellingen van de rekening en betaalkaart van je kind afstemmen op wat op dat moment passend is. Denk aan aangepaste uitgavenlimieten of het in- of uitschakelen van bepaalde functionaliteiten, zoals online betalingen of betalingen buiten Europa.

Je hoeft niet continu te zoeken naar expliciete leermomenten. Simpele gesprekken met het gezin aan de eettafel kunnen vaker dan je denkt een financieel kantje krijgen. Praat eens over geldgerelateerde afwegingen die jij maakt als ouder. De gezinsvakantie wordt gepland: leuk, maar hoeveel geld zullen we daar per dag uitgeven? Welk hotel is dan een slimme keuze?

Je kan je kind ook betrekken bij dagelijkse keuzes: vinden we de ketchup van dit huismerk lekker of willen we volgende keer weer het 2 euro duurdere A-merk kopen? En waarop besparen we dan in ruil? Praat over hoe je prijzen vergelijkt, aankopen uitstelt of spaart voor iets. Zulke gesprekken maken geld concreet en leren je kind dat je er in het dagelijkse leven grondig over moet nadenken.