Rond de uitkijktoren

Zelf vind ik er geen woorden meer voor. Een dergelijke opeenstapeling van blunders op economisch, financieel en militair vlak overstijgt het gebruikelijke begrippenkader. Op zulke momenten kun je alleen nog terecht bij moderne profeten, die met hun teksten een andere dimensie weten te raken. In duistere tijden – die zich helaas steeds vaker en met een versnellende frequentie voordoen – vind je steevast shelter from the storm bij Robert Allen Zimmerman uit Minnesota, beter bekend als Bob Dylan.

Het in 1967 geschreven, maar tijdloze ‘All Along the Watchtower’ leest als het bittere journaal van vandaag; het nummer mag wat mij betreft dan ook gerust op de 1ste plaats prijken in de top 1.000. In het gesprek tussen de cynische hofnar en de opportunistische dief – die zich beiden te lang achter onverschilligheid hebben verscholen – wordt met bijna Bijbelse ernst onze collectieve ontreddering geschetst:

"Er moet toch ergens een uitweg zijn," zei de hofnar tegen de dief. "Er heerst te veel verwarring, ik vind nergens nog rust." "Wind je niet op," was het antwoord. "Er zijn er hier te veel die het leven (lees: andermans welzijn) maar een grap vinden."

Deze uitweg is al zeker niet het (nieuwe) ultimatum dat Trump stelt aan het gehate Iraanse regime. In zijn boek ‘The Art of the Deal’ stelt de huidige inwoner van het Witte Huis: ‘The worst thing you can possibly do in a deal is seem desperate to make it. That makes the other guy smell blood, and then you’re dead.’  

Teheran leest in het nieuwe 5-daagse ultimatum slechts de bevestiging dat hun strategie van een selectieve blokkade van de Straat van Hormuz uitstekend werkt en dat het de Amerikaanse president, ondanks zijn almachtige militaire apparaat, schaakmat wist te zetten. Bij gebrek aan diplomatische initiatieven lijkt de enige resterende uitkomst een ongekende militaire escalatie. Net zoals Dylan in zijn slotzin voorspelde: "Twee ruiters [de VS en Israël?] naderden... en de wind begon te huilen."

Een militaire escalatie zal de VS dwingen om het zwaarste geschut in te zetten. Alle doelwitten die op ‘chirurgische wijze’ uitgeschakeld kónden worden, hebben hun lot al ondergaan. Een dergelijke ontwikkeling kent louter verliezers. Aan de ene kant staat de Iraanse burgerbevolking, die – naar slechte gewoonte – de hoogste prijs betaalt voor de halsstarrigheid van haar leiders. Aan de andere kant dreigt de totale ontreddering van de wereldeconomie. Wanneer de Straat van Hormuz hermetisch gesloten wordt, zal de schokgolf aan de pomp en in de supermarkt wereldwijd voelbaar zijn.

Zijn we dan volledig overgeleverd aan wanhoop? Natuurlijk niet. Het uitgangspunt is dat de Amerikaanse burgers, geconfronteerd met het vooruitzicht op een recessie en gierende inflatie, zich tegen dit beleid zullen keren en zullen afrekenen met de Republikeinse partij bij de Midterm-verkiezingen later dit jaar. Maar november is nog een eeuwigheid weg en zekerheid over de uitslag van deze stembusslag is er niet. De Amerikaanse kiezer is notoir onvoorspelbaar.

Ondertussen voeren de Golfstaten hun bemiddelingspogingen op, maar hun positie is wankel. Ze durven militair niet op te treden uit angst voor de extreme kwetsbaarheid van hun eigen olie- en gasinstallaties.

Intern verzwakt door eerdere volksopstanden leek Iran het ideale doelwit voor Trump. Door de wereldwijde afkeer van het totalitaire regime in Teheran hoopte hij zijn blazoen als wereldleider op te poetsen met een quick, massive & decisive interventie. Een dergelijke machtsontplooiing moest zijn economische (en juridische) nederlaag in de handelsoorlogen met Europa en vooral China naar de achtergrond dringen. En de publieke verontwaardiging over het optreden van de ICE-politie in de vergeethoek duwen. Maar de interventie bleek tactisch overhaast en strategisch ondoordacht.

De Amerikaanse president bedient zich intussen opnieuw van de beproefde 'Madman-theorie', en geeft een gevaarlijke draai aan de klassieke MAD-doctrine: Mutually Assured Destruction. Dat zijn maatregelen die beide partijen dermate veel schade toebrengen dat geen zinnig mens ze in overweging zou nemen. Een ‘Madman’ doet dat wel, of wekt althans die indruk. Bij het spelen van deze rol viel Trump in het verleden al vaker door de mand, zijn bluf werd meermaals doorzien en dat leverde hem de bijnaam TACO op: Trump Always Chickens Out.

Bovendien zal het vernietigen van de Iraanse energie-infrastructuur Teheran niet afschrikken. Alleen de burgerbevolking lijdt onder dergelijke acties, en zij is inmiddels aan verregaande ontberingen gewend geraakt. Het regime zelf deert het niet. Zij voeden zich juist met de chaos die dergelijke maatregelen veroorzaken.

Als er geen diplomatieke oplossing wordt gevonden, rest Trump slechts de keuze tussen een nieuwe, vernederende aftocht, zoals uit Vietnam en Afghanistan, of een grootschalige escalatie met het volledige (conventionele) wapenarsenaal van de VS.

Het zal u misschien verbazen, maar de financiële markten houden zich voorlopig kranig, ondanks de toenemende dreiging die al meerdere verkoopgolven met een relatief beperkte impact heeft uitgelokt. Natuurlijk zien beleggers de onweerswolken die zich boven de horizon samenpakken. Ze kijken met toenemende bezorgdheid, maar ook met de nodige kalmte toe vanuit hun uitkijktoren.

De directe en indirecte gevolgen van een aanhoudende energiecrisis worden uiterst ernstig genomen: de combinatie van oplopende geopolitieke instabiliteit, een opstoot van inflatie door stijgende olie-, gas- en voedselprijzen, en het terugschroeven van de groeiverwachtingen werpen hun donkere schaduw op de beurskoersen.

De huidige verwachting is dat er – wellicht na een korte, verdere militaire escalatie en de onvermijdelijke volatiliteit die daarop volgt – uiteindelijk een aanvaardbare diplomatieke oplossing zal worden gevonden.

Een beleggingsopportuniteit is dit nu nog niet, daarvoor moet de kruitdamp eerst in voldoende mate zijn weggewaaid. Geduld is vereiste nummer 1 op de beurzen. De huidige omstandigheden vormen daarvan een duidelijke illustratie. Laat u intussen niet uit uw lood slaan. The darkest hour is right before dawn.