Wat betekent een veranderende rente voor je spaargeld en beleggingen?

Rente is de vergoeding die je krijgt als je geld spaart of uitleent. Leen je geld, bijvoorbeeld voor een woonkrediet? Dan betaal je rente. Rente is dus met andere woorden de prijs van geld.

De rente verandert voortdurend. Dat komt omdat de economie en de prijzen van producten en diensten ook veranderen. Stijgen de prijzen snel? Dan spreken we van hoge inflatie. Centrale banken, zoals de Europese Centrale Bank, verhogen dan vaak de rente. Zo wordt lenen duurder en geven mensen en ondernemingen meestal minder geld uit. Dat helpt om de stijgende prijzen af te remmen. Gaat het economisch minder goed? Dan verlagen centrale banken soms de rente. Lenen wordt dan goedkoper. Daardoor geven mensen en ondernemingen meer geld uit en investeren ze meer.

De rente op spaarrekeningen, leningen en beleggingen volgt die veranderingen niet altijd meteen. Banken en verzekeraars kijken ook naar andere factoren. Denk aan de looptijd van een product, de vraag van klanten, de economische vooruitzichten en de risico's.

Daardoor schommelt de rente voortdurend. Niemand weet precies hoe snel de rente gaat stijgen of dalen. Wel is duidelijk dat een stijgende of dalende rente invloed heeft op sparen, lenen en beleggen. Als je begrijpt hoe rente werkt, kun je beter inschatten welke keuzes op dat moment interessant zijn.

De rente op spaarproducten beweegt meestal mee met de marktrente. Toch verschilt de impact per product.

• Spaarrekening
  De rente op een spaarrekening ligt niet vast. Banken kunnen ze aanpassen. Stijgt de marktrente? Dan kan de rente op je spaarrekening ook stijgen. Daalt de marktrente? Dan kan je vergoeding lager worden.
• Termijndeposito’s en tak 21-levensverzekeringen
  Deze producten hebben een vaste looptijd. Sluit je zo'n product af? Dan ligt de rente vast voor de afgesproken periode. Stijgt of daalt de marktrente later? Dan verandert dat niets aan de rente die je tijdens die looptijd krijgt. Voor nieuwe intekeningen volgt de rente wel de evolutie van de marktrente. Daardoor ligt de rente bij nieuwe contracten soms hoger of lager.

De impact van de rente op een fonds hangt af van het type beleggingen dat in het fonds zit. Er zijn 3 types fondsen:

• aandelenfondsen: beleggen alleen in aandelen
• obligatiefondsen: beleggen alleen in obligaties
• gemengde fondsen: beleggen in aandelen en obligaties

Koop je een aandeel? Dan investeer je in een onderneming. Je wordt zo voor een stukje mede-eigenaar. Een aandeel heeft geen vaste looptijd. Koop je een obligatie? Dan leen je geld aan een onderneming. In ruil ontvang je een rentevergoeding. Een obligatie heeft een bepaalde looptijd. Op het einde van de looptijd krijg je je geld terug.

Aandelen en obligaties reageren op een andere manier op renteschommelingen. Het effect van renteschommelingen op een beleggingsfonds hangt dus af van het type beleggingen dat in het fonds zit (aandelen, obligaties of beide). 

Een hogere rente zet aandelen vaak onder druk. Ondernemingen betalen dan meer voor leningen. Dat verhoogt hun kosten en drukt soms de winst.

Vooral groeiondernemingen voelen dat. Zij investeren veel en lenen vaak geld om te groeien. Daar staat niet altijd meteen winst tegenover. Dat verklaart waarom technologieaandelen het in 2022 zo moeilijk hadden.

Ondernemingen met stabiele inkomsten en weinig schulden vangen een rentestijging meestal beter op. Sectoren zoals gezondheidszorg en consumptiegoederen hielden daarom beter stand in 2022. De vraag naar medicijnen en levensmiddelen blijft namelijk stabiel, ook als de rente stijgt. Daardoor schommelt de waarde van die aandelen vaak minder.

Een lagere rente heeft meestal een positief effect op de waarde van aandelen. Ondernemingen lenen dan goedkoper geld om te investeren of schulden af te lossen.

Goedkopere financiering geeft ruimte om te vernieuwen, efficiënter te werken en de productie op te voeren. Daardoor stijgt hun winst en kunnen ze de uitkering aan hun aandeelhouders verhogen. Dat zorgt ervoor dat de aandelen meer waard worden.

Ook investeerders tonen meer interesse in ondernemingen met beperkte winstgevendheid. Door de lage rente kunnen ze goedkoper geld lenen voor een overname. Zo krijgen die ondernemingen meer kansen om te groeien en hun resultaten te verbeteren.

Een hogere rente heeft meestal een negatieve invloed op de waarde van bestaande obligaties. Nieuwe obligaties bieden dan een hogere rente en worden aantrekkelijker voor beleggers.

Bestaande obligaties keren vaak een lagere rente uit dan nieuwe obligaties. Daardoor daalt hun marktwaarde.

Verwacht je dat de rente nog verder stijgt? Dan zijn obligaties met een korte looptijd vaak interessanter. Je geld komt sneller vrij, zodat je kunt herbeleggen tegen een hogere rente.

Een lagere rente heeft meestal een positief effect op de waarde van bestaande obligaties.
Nieuwe obligaties bieden dan een lagere rente. Daardoor worden bestaande obligaties met een hogere rente aantrekkelijker.

De waarde van bestaande obligaties stijgt vaak. In die situatie zijn obligaties met een lange looptijd interessant. Je geniet dan langer van de hogere rente die vastligt.

Kies je voor een actief beheerd fonds? Dan volgen fondsbeheerders de economische ontwikkelingen op de voet. Ze passen de portefeuille aan op basis van hun verwachtingen over de rente.

Bij gemengde fondsen, met zowel aandelen als obligaties, verschuiven ze de nadruk afhankelijk van de marktomstandigheden.

• Voor aandelen kiezen ze ondernemingen of sectoren die positief reageren op de renteontwikkeling van dat moment.
• Voor obligaties selecteren ze de ideale looptijd die een goede balans geeft tussen risico en rendement.

Zo proberen fondsbeheerders kansen te benutten die ontstaan door stijgende of dalende rentes.