Terugblik oktober: veerkrachtige economie, uitdagende markten

De obligatiemarkten staan onder druk. De hoge inflatie en wereldwijde schuldgraad spelen daarbij een belangrijke rol. Ook de vele investeringen in artificiële intelligentie versterken die druk. Die investeringen komen wel veel regio’s en sectoren ten goede. Denk bijvoorbeeld aan de aanleg van elektriciteitsnetten, de productie van chips en andere AI-apparatuur. De economische groei wereldwijd profiteert mee van die investeringen.

De Amerikaanse groei blijft verbazingwekkend sterk. Ook de recente cijfers zijn bemoedigend: in het 3de kwartaal groeide de economie met 3,6 % op jaarbasis. De arbeidsmarkt houdt goed stand en de werkloosheid ligt op 4,2 %.

Dankzij die goeie cijfers blijft ook de consumptie op een hoog niveau. Dat blijkt onder meer uit de 'Redbook'-verkopen. Die meten de groei van de detailhandel bij grote Amerikaanse winkelketens. Eind oktober lagen die verkopen 9,3 % hoger dan 1 jaar eerder. Vorig jaar bedroeg die groei ‘maar’ 5,8 %.

De reden voor die goede cijfers is niet ver te zoeken: de vele investeringen in AI. Die trekken alle geledingen van de economie met zich mee. Bovendien voert de Amerikaanse centrale bank (Fed) nog steeds een soepel monetair beleid. Ze verhoogde de kortetermijnrente dit jaar maar 1 keer (op 17 september). Bij de laatste vergadering op 28 oktober liet ze de rente ongewijzigd. Toch noteert de Amerikaanse inflatie met 3,7 % fors boven de norm van 2 %. De Fed kijkt de kat voorlopig nog even uit de boom. Ze verwijst naar de gestegen 10-jaarsrente: die heeft een remmend effect op de groei. Ook de onzekerheid rond de winstgevendheid van de AI-investeringen doet de Fed een afwachtende houding aannemen.

Ook de economie in de eurozone houdt stand, ondanks de hoge olieprijzen. Europa voert veel olie in, geld dat wegvloeit naar het buitenland. Toch groeit de economie in de eurozone met 1,3 % op jaarbasis. Er is dus groei, al blijft het herstel matig.

De productiecapaciteit in de eurozone wordt minder benut dan gemiddeld. Toch wijzen enquêtes op een positieve ontwikkeling van nieuwe orders in de diensten en de industrie.

Ook de intenties om werknemers aan te werven (bv. in België, Frankrijk of Duitsland) blijven opwaarts gericht. Analisten verwachten dat de consumptie standhoudt, ondanks de negatieve impact van de hogere olieprijzen op het gezinsbudget. Spaargeld en de vraag naar nieuwe leningen ondersteunen de consumptie.

Tegelijk blijft de inflatie in de eurozone hoog. De Europese Centrale Bank (ECB) verhoogde de kortetermijnrente dit jaar al 2 keer met 0,25 procentpunt. De rente staat nu op 2,5 %.

Eind oktober hield de ECB de rente ongewijzigd. Ze wacht op meer duidelijkheid over de economische groei en de evolutie van de olieprijzen.

Begrotingstekorten, lage groeicijfers en moeizame regeringsonderhandelingen zetten de Europese rentevoeten onder druk. Ook bij ons in België steeg de rente op staatspapier verder.

Ondanks die onzekere factoren hielden de aandelenmarkten goed stand. Vooral de sterke bedrijfswinsten in de Verenigde Staten boden steun, maar een uitgekiende selectie van aandelen blijft belangrijk.

Tot voor kort was de winstgroei breed verspreid over de aandelenmarkt. De voorbije weken kwam daar verandering in. Vooral technologieaandelen en aandelen van kleine en middelgrote ondernemingen kwamen onder druk te staan. De reden is de hogere rente: die laat zich extra voelen bij dit soort bedrijven.

Ondanks de forse rentestijging bleef de negatieve impact op het obligatiegedeelte van de fondsen onder controle. Bij een rentestijging verliezen bestaande obligaties normaal een deel van hun waarde. Nieuwe obligaties bieden dan een hogere rente, waardoor ze aantrekkelijker worden dan de bestaande obligaties met een lagere rente. Het actieve beheer hielp om die impact te beperken. 

We profiteerden van de gestegen rente om de looptijd van onze obligatieportefeuille te verlengen: van 5,4 jaar naar 5,8 jaar. Langere looptijden bieden een hoger rendement. Bovendien verwachten veel analisten dat de rentevoeten dicht bij hun piek liggen.

Die 5,8 jaar is wel een gemiddelde. Binnen de portefeuille bestaan grote verschillen. Bij Britse staatsobligaties kiezen we voor zeer lange looptijden van 12 tot 15 jaar.

Een ander voorbeeld zijn obligaties in Noorse kroon met een variabele rente. Hun rente wordt regelmatig aangepast. Daardoor ondervinden ze veel minder koersverlies als de rente stijgt. Deze obligaties verlagen zo de gemiddelde looptijd van de portefeuille.

Frankrijk
Voor Franse staatsobligaties blijft voorzichtigheid aangewezen. De onzekerheid over de afbouw van de overheidsschuld en het begrotingstekort speelt in hun nadeel.

Spanje
We hebben onze positie in Spaanse obligaties wat afgebouwd. De aankomende verkiezingen leiden tot onzekerheid op de markt. Toch blijven we overwogen: we houden een groter gewicht aan dan gemiddeld.

Griekenland
De positie in Griekse obligaties werd verhoogd. De economische fundamenten blijven positief evolueren en er is de coupon: de obligaties bieden een aantrekkelijke rentevergoeding.

België
De positie in Belgische obligaties werd tijdelijk wat verlaagd door de begrotingsonderhandelingen. Daarbij blijft de verwachting dat de onderhandelingen goed aflopen.

Italië
Door de gestegen rente werd de positie in Italiaanse obligaties beperkt verhoogd. Toch behouden de fondsen een kleiner gewicht in Italiaanse obligaties dan gemiddeld.

Bedrijfsobligaties
We hebben extra obligaties van ondernemingen met een goede kredietkwaliteit ingekocht. Toch blijven we voorzichtig. Het geboden renteverschil met Duitse staatsobligaties (de ‘spread’) is historisch gezien niet zo hoog.

Verenigde Staten
De helft van de Amerikaanse obligatiepositie bestond uit obligaties die beschermen tegen infaltie. Dat aandeel brachten we recent terug tot 25 %. Met het vrijgekomen bedrag werden gewone Amerikaanse staatsobligaties gekocht. Daarbij gaat de voorkeur naar obligaties met een korte looptijd. Die keuze biedt bescherming als de Amerikaanse rente toch verder stijgt.

Tot op vandaag (2 november) behouden we onze licht overwogen positie in Amerikaanse aandelen. Dat betekent dat Amerikaanse aandelen een iets groter gewicht krijgen dan in een neutrale positionering.

De sterke winstcijfers van de technologiesector liggen mee aan de basis van die keuze. We schatten de verdere vooruitzichten voor de sector bovendien positief in.

Recent ontstond er wel twijfel over die vooruitzichten. Daardoor moesten technologieaandelen een stap terugzetten. De markt beschouwt die terugval als tijdelijk. Op basis van de verwachte winsten noteert de sector relatief goedkoop. Die winstverwachtingen moeten natuurlijk nog werkelijkheid worden.

De positie in kleine Amerikaanse ondernemingen werd verkocht. De hogere rente weegt op deze ondernemingen.

Voor de eurozone zijn we tijdelijk iets voorzichtiger. De hoge olieprijzen wegen op gezinnen en ondernemingen. We wachten voorlopig af en nemen op een later moment misschien weer een overwogen positie in. Binnen de eurozone blijft onze visie op de banksector wel positief. Bij de selectie ligt de focus op banken met sterke balansen, een aantrekkelijke waardering en een aantrekkelijke rentemarge.

Recent hebben we onze positie in kleine Indiase bedrijven verhoogd, om zo te profiteren van een gunstiger economisch- en politiek klimaat.

We volgen de verdere uitkomst van de Amerikaanse verkiezingen (midterms) begin november van dichtbij op. Die laat zowel de obligatie- als de aandelenmarkten niet onberoerd. Tot slot houden we een scherpe focus op deze thema’s: de olieprijzen, inflatie, AI-investeringen en de wereldwijde begrotingscijfers.