Conflict in Iran: escalatie en onzekerheid

Terwijl het conflict tussen de VS/Israël en Iran verder escaleert, blijven zowel de financiële markten als de buurlanden van Iran in onzekerheid achter.

Volgens het Witte Huis schakelde het Amerikaanse leger al duizenden doelwitten uit – zoals luchtafweerinstallaties, raketlanceerplatformen, dronebasissen – om het Iran zo moeilijker te maken om terug te slaan.

Toch blijft Iran voorlopig hevig reageren: het valt doelwitten aan dat het met de VS of Israël in verband brengt, ook wanneer die doelwitten zich in buurlanden bevinden die oorspronkelijk geen partij waren in het conflict. Infrastructuur die cruciaal is voor de wereldwijde bevoorrading van olie en gas staat ook op de doelwittenlijst. Het Iraanse leger probeert bijvoorbeeld om de Straat van Hormuz te blokkeren, een druk bevaren zeeweg waarlangs ongeveer 20 % van de wereldwijde oliehandel passeert.

• Maandagochtend reageerden de Europese beurzen negatief. Niet verrassend, aangezien Europa sterk afhankelijk blijft van de import van olie en gas. Sinds de Russische invasie in Oekraïne rekent de EU daarvoor nog meer op het Midden-Oosten.
• Zodra de Amerikaanse markten maandag openden, kantelde het sentiment. De VS zijn door hun schalieproductie intussen een netto-exporteur van olie en gas, waardoor de economische impact voor hen mogelijk beperkter is. De Amerikaanse aandelenmarkten sloten zelfs licht positief.
• Energieprijzen stijgen snel. De Brent-oliefuture – de belangrijkste prijsreferentie voor Europa – noteert al boven de 80 dollar per vat, het hoogste niveau in 2 jaar. Ook de Europese gasprijzen schieten omhoog nu de aanvoer van LNG uit het Midden-Oosten stokt: inmiddels zijn de prijzen met 50 % gestegen en blijven ze zeer volatiel.
• Goud, traditioneel een veilige haven in geopolitiek turbulente periodes, toont een wisselvallig koersverloop. Na een lichte stijging op maandag daalde de prijs alweer.
• Dinsdag namen de aandelenmarkten opnieuw een duik nadat Iran aankondigde dat het de Straat van Hormuz volledig wil blokkeren voor de scheepvaart, een maatregel die de wereldhandel zwaar zou treffen. Op woensdag en donderdag volgde een gedeeltelijk herstel, na het bericht dat Iran contact zocht om te onderhandelen. Daarnaast zorgde de publicatie van goede Amerikaanse jobcijfers voor extra ondersteuning.
• Een opvallend zwaar getroffen markt is Zuid-Korea: de Kospi (de belangrijkste aandelenindex in Zuid-Korea) verloor in 2 dagen tijd meer dan 20 %, maar herstelde ook weer snel. De directe link met Iran is klein, maar het toont hoe breed de onzekerheid wereldwijd doorsijpelt.
• De Amerikaanse dollar stijgt in waarde en vervult zo wél zijn rol als veilige haven.
• Ook Amerikaanse aandelen boekten, uitgedrukt in euro, in de eerste dagen van het conflict een positieve return.
• De rentes op overheidsobligaties van ‘veilige’ landen lopen op. Klassiek zouden ze in stressperiodes dalen, maar de toenemende vrees voor hogere energieprijzen en inflatie duwt de rentes licht hoger.